Wizerunki kobiet – rozmowa + filmy Barbary Hammer | 15. MDAG FF

Spotkanie: Wizerunki kobiet – ponowne odczytania archiwalnych materiałów filmowych po projekcji filmów Barbary Hammer

W ramach 15. Festiwal Filmowy Millennium Docs Against Gravity | Warszawa

W sekcji Znalezione w archiwach. Wizerunki kobiet prezentujemy filmy, który autorki i autorzy przywołują postaci kobiet, których postawy, wybory wyprzedzały swoją epokę, nie zawsze spotykając się ze zrozumieniem. Ponowne wykorzystanie archiwalnych materiałów filmowych pozwala opowiedzieć ich historie od nowa, oddając im sprawiedliwość. Zastanowimy się, jaki wpływ na zmianę współczesnego języka filmowego i rozumienia kultury ma wykorzystanie materiałów filmowych o często prywatnym charakterze – przestrzeni, do której tradycyjnie były ograniczane kobiety. Przyjrzymy się także prywatności jako tematowi, do którego odnoszą się kobiety-artyski, bohaterki prezentowanych filmów.

Spotkanie odbędzie się po projekcji filmów Barbary Hammer, jednej z najbardziej niepokornych i bezkompromisowych artystek, od początku swojej kariery rozwijających język kina eksperymentalnego, pionierki kina queerowego, i będzie okazją do przyjrzenia się szczególnie twórczości tej wyjątkowej artystki. Pokazane zostanę jej dwa filmy – „Kochać Innego” („Lover Other: The Story of Claude Cahun and Marcel Moore”, 2006) i najnowszy film reżyserki, który miał premierę na tegorocznym Berlinale „Dowody w procesie ciał” („Evidentiary Bodies”, 2017).

Barbara Hammer (ur. 1939 w Hollywood w Kalifornii) jest artystą wizualną posługującą się głównie filmem i wideo-artem. Jej twórczość jest poświęcona zmarginalizowanym grupom społecznym, których opowieści nie zostały wcześniej w należyty sposób opowiedziane. W swoich pracach często posługuje się „znalezionym” archiwalnym materiałem filmowym i fotograficznym. W ciągu ostatnich trzech lat filmom Barbary Hammer było poświęconych kilka istotnych retrospektyw – m.in. w MoMA (The Museum of Modern Art.) w Nowym Jorku, Tate Modern w Londynie, w ramach Toronto International Film Festival, a także w Polsce w 2016 roku odbył się projekt „Taktyki Barbary Hammer – przegląd filmów i spotkanie z pionierką eksperymentalnego kina queerowego” zorganizowany przez Centrum Sztuki Współczesnej, Zamek Ujazdowski w Warszawie, Kino. Lab, Ambasadę i Konsulat USA w Polsce i Ośrodek Studiów Amerykańskich UW.

W spotkaniu Wizerunki kobiet – ponowne odczytania archiwalnych materiałów filmowych wezmą udział:

Krystyna Mazur – wykłada w Ośrodku Studiów Amerykańskich na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się literaturą i filmem amerykańskim. Otrzymała doktorat z Uniwersytetu Cornell (jej praca doktorska, Poetry and Repetiton ukazała się w Routlege w 2005 roku) a od 1994 roku pracuje i uczy w Polsce. Jej publikacje dotyczą modernistycznej i współczesnej literatury amerykańskiej, literatury mniejszości narodowych i filmu. Obecnie pisze książkę o amerykańskich reżyserkach filmu eksperymentalnego z perspektywy queer studiem.

Paulina Haratyk – filmoznawczyni i kulturoznawczyni, doktorantka w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotowuje pracę na temat polskiego kina amatorskiego okresu PRL-u. Absolwentka antropologii literatury oraz filmoznawstwa tegoż uniwersytetu, stypendystka Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zajmuje się kinem amatorskim, filmem found footage. Realizuje projekty kulturalne, edukacyjne i społeczne z wykorzystaniem filmów i nowych mediów. Publikowała m.in. w „Kwartalniku Filmowym”, „Przeglądzie Kulturoznawczym” oraz „Ekranach”.

Prowadząca:
Gabriela Sitek – doktorantka w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotowuje pracę doktorską na temat dokumentalnych filmów found footage. W ramach współpracy z Fundacją Okonakino opracowała koncepcję cyklu projekcji i dyskusji projektu „Found footage: ożywianie archiwów”. Publikowała teksty m.in. w „Kwartalniku Filmowym”, „Ekranach”, „Mediach – Kulturze – Komunikacji Społecznej”. Pomysłodawczyni sekcji Znalezione w archiwach. Wizerunki kobiet.

O filmach prezentowanych w sekcji Znalezione w archiwach. Wizerunki kobiet: 

Barbara Hammer w „Kochać Innego” („Lover Other: The Story of Claude Cahun and Marcel Moore”, 2006) posługując się archiwalnymi materiałami dokumentującymi życie i twórczość Claude Cahun i Marcel Moore, ożywia ich postaci w swoim hybrydycznym filmie dokumentalnym. Lesbijki i przyrodnie siostry, artystki zajmujące się performancem, autoportretem, tworzeniem wizerunków oddających doświadczenia tożsamości nieheteronormatywnej i płci kulturowej, nawiązujące do surrealizmu i modernizmu. Pracowały razem od lat 20. XX w. i spędziły razem całe życie.

„Dowody w procesie ciał” („Evidentiary Bodies”, 2017) to najnowszy, eksperymentalny film Barbary Hammer o autobiograficznym charakterze. Widzowie zostają zanurzeni w świat zmagania się z chorobą. Film jest zaproszeniem do uruchomienia empatii, identyfikacji z wrażliwym ciałem.

„Wielka ucieczka” („The Great Flight”) 
Carolina Astudillo Muñoz w „Wielkiej ucieczce” posługuje się archiwalnymi zdjęciami przedstawiającymi kobiety żyjące w latach 30. i 40. w Hiszpanii, znalezionymi m.in. w Film Archives of Catalonia and Valentia. Obrazuje proces socjalizacji dziewczynek, kształtowania ich wizerunków i postaw podporządkowanych patriarchalnemu podziałowi ról społecznych, jak i rozwarstwienie klasowe hiszpańskiego społeczeństwa. „Wielka ucieczka” to portret kobiet, które zdecydowały się ryzykować życie w imię wyznawanych idei i tych, które zawiodły się oczekiwaniem rewolucji, nie uzyskując bardziej równościowych ról w społeczeństwie.

„Dla jeszcze jednej godziny z tobą” („For One More Hour with You”)
Alina Marazzi w dokumentalnym, biograficznym filmie konstruuje opowieść o swojej matce – Liseli, która odebrała sobie życie, gdy reżyserka miała siedem lat. Marazzi wykorzystuje materiał domowych, rodzinnych filmów, przedstawiając matkę w różnych okresach jej życia. Film otwierają słowa skierowane do dorosłej córki napisane przez Liseli w liście. Film to skonstruowana z emocjonalnym zaangażowaniem historia kobiety, zmagającej się z depresją, próbującej sprostać oczekiwaniom społecznym realizacji przez nią roli „idealnej” matki i żony. Alina Marazzi wykorzystuje prywatne zapiski matki, za pomocą których buduje jej niezwykle bliski, osobisty portret.

„Malarskie portrety” („Picturesque Epochs”)
Péter Forgács, znany na całym świecie reżyser filmowy i artysta medialny, w swoim najnowszym filmie przedstawia portret Márii Gánóczy (ur.1927), węgierskiej malarki i miłośniczki filmu. W jej rodzinie kobiety od wieków były malarkami. Poznajemy jej niezwykłą historię rodzinną, sięgając w przeszłość aż do historii prababki artystki. Integralną częścią filmu są komentarze historyka i krytyka sztuki Géza Perneczky’ego, który prowadzi widza przez wieki historii Węgier i zmieniające się nurty malarstwa. Film to monumentalna saga, która łączy ze sobą sztukę, film, jak również życie prywatne i publiczne wielu generacji i epok środowiska artystycznego.