Tisza be-Aw/ performans Teatru 21

7, 8 i 11 listopada 2019 roku Teatr 21 i Muzeum POLIN zapraszają na pokazy performansu inspirowanego świętem Tisza be-Aw. Osobiste historie aktorów, dzieje XX wieku i pamięć o ważnych wydarzeniach połączą się w jednym miejscu.

Rzecz odbywa się w muzealnej sali G9. To przestrzeń przejściowa, pusta, ulokowana między galeriami wystawy. Przez pryzmat osobistego doświadczenia aktorów przywołana zostanie pamięć ofiar nazistowskiej akcji T4, w której eksterminowano osoby niepełnosprawne i testowano machinę Zagłady. Grupa graczy ubrana w letnie stroje treningowe, kojarzące się z zajęciami wychowania fizycznego, gra na wyznaczonym polu w popularne zabawy podwórkowe. Nazwy gier zawierają pejoratywne określenia: głupi Jaś, szczur, szmaciarz, dupiec. Zasady gry zakładają: zbijanie, bicie, klepanie, wytykanie palcem. Najsłabsi gracze są ośmieszani, karani lub eliminowani. Wszystkiemu towarzyszą osobiste wspomnienia matek aktorów, których widzowie słuchają na słuchawkach bezprzewodowych.

Premiera performansu miała miejsce w Muzeum Historii Żydów Polskich w 2015 r. Wywołał wówczas silne emocje – publiczność raz się śmiała, raz ocierała łzy. Pisano o nim: to petarda; performance radykalny, precyzyjny, najmocniejsze przedstawienie Teatru 21. Zostało zaprezentowane podczas międzynarodowego projektu „Więcej niż teatr” w ramach Olimpiady Teatralnej we Wrocławiu w 2016 roku.

Jest to bowiem spektakl o przemocy – tej wielkiej, totalitarnej, ale przede wszystkim tej, która pozostaje niewidoczna, której podlegamy na co dzień. Która zdaje się być niewinną dziecięcą zabawą – przemoc mała polegająca na obrażaniu, na stygmatyzowaniu. Żyd, down, pedał – mechanizm przemocy za każdym razem pozostaje ten sam. – pisał w recenzji w „Dwutygodniku” Piotr Morawski.

Teatr 21 tworzą aktorzy z zespołem Downa i autyzmem. Działania grupy to wspólne, twórcze poszukiwania oraz kreowanie bezpiecznej przestrzeni na odważne spotkanie ze sobą i z widzem. We współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN teatr przygotował już wcześniej spektakle: „Uwaga, Purim!” i akcje performatywne „Tu bi-Szwat”, „Pesach”. Teatr prowadzi Justyna Sobczyk laureatka Nagrody im. Konstantego Puzyny (2016) za działalność teatralną łączącą sztukę i życie, twórczą oryginalność z zaangażowaniem w sprawy publiczne oraz nagrody „Wdechy” dla człowieka roku „Co jest grane” (2016).

Tisza be-Aw (9 dzień miesiąca Aw) to najsmutniejszy dzień roku żydowskiego, stanowiący kulminację trzytygodniowego okresu żałoby. Upamiętnia on zburzenie Pierwszej i Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. Jest to dzień, w trakcie którego obowiązuje ścisły post, m.in. całkowity zakaz jedzenia i picia. Do popołudnia – jak w czasie żałoby – siada się tylko na podłodze lub niskim stołku. W synagodze odczytuje się lamentacje i hymny żałobne, opłakujące zniszczenie Świątyń oraz cierpienia narodu żydowskiego. W 2017 roku Tisza be-Aw zaczyna się z zachodem słońca w poniedziałek 31 lipca, a kończy o zmroku we wtorek 1 sierpnia.

—————-

„Tisza be-Aw”
akcja performatywna Teatru 21 w Muzeum POLIN:
7 listopada (czwartek) godz. 19:00
8 listopada (piątek) godz. 19:00
11 listopada (poniedziałek) godz. 18:30
czas trwania: 40-50 minut

Bilety w cenie 15 zł można kupić on-line na stronie bilety.polin.pl

—————-

TWÓRCY:
koncepcja – Jakub Drzewiecki, Agata Skwarczyńska, Justyna Sobczyk
ruch – Justyna Wielgus
nagrania – Paweł Andryszczyk
grafika – Radosław Staniec
realizacja filmu – Wojtek Kaniewski, Patrz Pan Panda i Tomasz Michalczewski
produkcja – Marceli Sulecki i Małgorzata Owczarska
wsparcie ze strony Muzeum POLIN – Ewa Chomicka oraz Łucja Koch

gracze: Grzegorz Brandt,  Jakub Drzewiecki, Teresa Foks, Maja Kowalczyk, Barbara Lityńska, Anna Łuczak, Michał Pęszyński, Aleksandra Skotarek, Marta Stańczyk, Magdalena Świątkowska, Justyna Wielgus