Jak teatr przestaje być teatrem, żeby teatrem pozostać

Wykłady Piotra Gruszczyńskiego

Cykl dziesięciu dyskusji wokół wspólnie obejrzanych rejestracji spektakli. Na ogół nienowych, czasami znanych, ale zwykle niewidzianych. Klasyka dzisiejszego teatru europejskiego w walce z reprezentacją, a jednak w obronie teatru. Performatywność tak, ale w przestrzeni teatralnej, a nie galeryjnej. Może to łabędzi śpiew nowego teatru? Może już wkrótce zostaną działania pozateatralne i stary jak świat teatr, w którym coś się udaje ku uciesze lub szlochaniu widzów? Wychodząc od starej zasady, że trzeba wiedzieć, żeby widzieć, zapraszam do odkrywania spektakli, które dopełniają prezentacje z cyklu Goście Nowego Teatru. Uwaga, ponieważ teatr niekoniecznie okazuje tak dziś pożądany „szacunek dla widza”, niektóre spotkania będą długie i nic na to nie poradzimy.

dr Piotr Gruszczyński – krytyk teatralny, dramaturg Nowego Teatru. Absolwent teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Pisał dla „Tygodnika Powszechnego”, „Res Publiki Nowej”, „Dialogu”. Był kierownikiem dramaturgicznym Teatru Rozmaitości, współpracował z Mariuszem Trelińskim przy realizacji oper, współtworzył adaptacje teatralne z Krzysztofem Warlikowskim. W 2003 roku wydał zbiór esejów i wywiadów Ojcobójcy. Młodsi zdolniejsi w teatrze polskim, w roku 2007 ukazał się zbiór jego rozmów z Warlikowskim Szekspir i uzurpator. Jest wykładowcą Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.

Ilustracja: Jarosław Danilenko http://pingxpong.tumblr.com/

4 września 
Pokój Izabelli 
Reżyseria Jan Lauwers
Czas trwania 2H
Legendarny spektakl Needcompany z 2004 roku. Pierwsza część trylogii Sad Face Happy Face i europejskie objawienie działającej od 1986 roku grupy performerów, stosujących niestandardowy model pracy. Przez prawodawcę teatru postdramatycznego zaliczeni do klasyków tej odmiany widowisk. Znani z bardzo specyficznego, multimedialnego czy multiinstrumentalnego aktorstwa, będącego zarazem prostą, ale jakże nasyconą obecnością – na granicy prywatności. Przede wszystkim jednak twórcy wolni, którzy tworzą współczesne baśnie grozy.

16 października
Czyściec 
Reżyseria Romeo Castellucci
Czas trwania 1H30
Środkowa część trylogii Boska komedia z 2008 roku. Spektakl, który uczynił z Castellucciego artystę politycznego. Warto prześledzić jakimi środkami to zostało zrobione, jak korzystając z konwencji reprezentacji, rozmontowano ją od środka. Wreszcie, pomijając formalne mistrzowskie zagrania, można też zastanowić się nad sposobami pokazania tabu w teatrze. Być może tego ostatniego tabu dzisiejszej Europy, czyli pedofilii, choć najnowsze dzieje pokazują, że cofamy się, czyli tabuizacja odnotowuje progres.

30 października 
Tkacze 
Reżyseria Frank Castorf
Spektakl w 2000 roku pokazany na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych przy w połowie pustej widowni, zasiał w głowach polskich widzów zupełnie nowe myśli na temat politycznych możliwości teatru. Zaproponował brutalne rozwiązania interpretacyjne i inscenizacyjne, które do dziś szokują i zastanawiają. Przede wszystkim jednak uczą, jak można tekstu używać, zamiast go wystawiać. Przygoda z Castorfem powoli dobiega końca. Jego 25-letnia dyrekcja w Volksbühne jest już historią. Giganci jednak nigdy nie odchodzą.

Wstęp wolny